Skill Development Transforms Lives: कौशल्य विकासाने पुसला भूतकाळ; माजी नक्षलवादी झाले कुशल कामगार

गडचिरोलीतील अनेक माजी नक्षलवादी आता मुख्य प्रवाहात सामील झाले आहेत आणि त्यांनी कुशल कामगार म्हणून नवा जीवन प्रारंभ केला आहे. या बदलामागे महाराष्ट्र पोलिसांच्या पुनर्वसन धोरणासोबतच लॉयड्स मेटल्स अँड एनर्जी लिमिटेड (LMEL) च्या प्रशिक्षण आणि रोजगाराच्या संधी आहेत. या उपक्रमामुळे अनेक नक्षलवाद्यांच्या आयुष्यात सकारात्मक बदल झाला आहे. करुणा पडार, जी एकेकाळी नक्षलवादी चळवळीचा भाग होती, तिने १६ वर्षांच्या वयात या चळवळीत प्रवेश केला. पाच वर्षांनी तिला आपल्या चुकीच्या निर्णयाची जाणीव झाली आणि तिने २०१३ मध्ये पती सुरेश यांच्यासह आत्मसमर्पण केले. या निर्णयामुळे तिला आणि तिच्या पतीला महाराष्ट्र पोलिसांकडून आर्थिक मदत मिळाली, ज्यात साडेचार लाख रुपयांची आर्थिक मदत आणि भूखंड उपलब्ध करून देण्यात आला. त्यानंतर घर बांधण्यासाठी अतिरिक्त मदत मिळाल्याने त्यांच्या जीवनात एक नवा प्रकाश आला. तथापि, पुढील दहा वर्षे त्यांनी अकुशल मजूर म्हणून काम केले, ज्यामुळे त्यांच्या कौशल्यांचा विकास झाला नाही. २०२३ मध्ये, पोलिस अधीक्षकांनी त्यांच्या पुनर्वसनासाठी लॉयड्स मेटल्स अँड एनर्जी लिमिटेडच्या व्यवस्थापकीय संचालकांशी संपर्क साधला, ज्यामुळे त्यांना मोफत प्रशिक्षण मिळाले आणि ते कुशल कामगार म्हणून नियुक्त झाले. आज करुणा वेल्डिंग ट्रेनर आहे आणि सुरेश क्रेन ऑपरेटर म्हणून कार्यरत आहे. दोघांनाही चांगले वेतन मिळत असून त्यांच्या मुलांचे शिक्षण इंग्रजी माध्यमाच्या शाळेत सुरू आहे. त्यांच्या आर्थिक सुरक्षिततेसाठी कंपनीने त्यांना शेअर्सही दिले आहेत, ज्यामुळे त्यांच्या भविष्याची आशा अधिक उज्ज्वल झाली आहे.

राजी कुल्याती आणि तिचा पती देव यांची कहाणीही याच धर्तीवर आहे. राजीने सात वर्षे नक्षल चळवळीत घालवली, परंतु आता ती कोनसरी प्रकल्पात वेल्डर म्हणून कार्यरत आहे. तिच्या जीवनातही सकारात्मक बदल झाला आहे. रमेश कटवो, जो १३ वर्षांचा असताना नक्षल चळवळीत सामील झाला होता, त्याने १५ वर्षे जंगलात घालवली. २०१४ मध्ये त्याने आत्मसमर्पण केले आणि आता तो कोनसरी प्रकल्पात क्रेन ऑपरेटर म्हणून काम करत आहे. रमेशने 'लोकमत'शी बोलताना सांगितले की, जंगलातील जीवन अत्यंत कठीण होते आणि गावकऱ्यांनी त्याला सहकार्य करणे थांबवले होते. माहिती आणि अन्न मिळविण्यातही अडचणी आल्या. महाराष्ट्र पोलिस आणि केंद्रीय सुरक्षा दलांच्या गस्त वाढल्यामुळे त्याला जीवाला धोका निर्माण झाला होता, त्यामुळे त्याने आत्मसमर्पण करण्याचा निर्णय घेतला. या सर्वांच्या कहाण्या एकत्रितपणे दर्शवतात की, कौशल्य विकासाच्या माध्यमातून माजी नक्षलवाद्यांनी आपल्या जीवनात कसे सकारात्मक बदल घडवले आहेत. त्यांच्या मेहनतीमुळे आणि प्रशिक्षणामुळे त्यांना एक नवा मार्ग सापडला आहे, ज्यामुळे त्यांच्या कुटुंबांचे भविष्य उज्ज्वल झाले आहे.