Historic Achievement:भारतातील पहिल्या महिला ‘टॉप गन’ फायटर पायलट भावना कंठ

भारतीय हवाई दलाच्या (IAF) इतिहासात एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला गेला आहे. स्क्वाड्रन लीडर भावना कंठ यांनी भारतीय हवाई दलात एक अनोखा इतिहास रचला आहे. ग्वाल्हेर येथील ‘टॅक्टिक्स अँड एअर कॉम्बॅट डेव्हलपमेंट एस्टॅब्लिशमेंट’ (TACDE) मध्ये ‘फायटर कॉम्बॅट लीडर’ (FCL) या अत्यंत कठीण कोर्सला पूर्ण करणाऱ्या त्या देशातील पहिल्या महिला पायलट ठरल्या आहेत. हा २० आठवड्यांचा कठीण प्रशिक्षण कार्यक्रम असून, यामध्ये हवाई दलातील सर्वोच्च गुणवत्तेच्या पायलटची निवड केली जाते. त्यामुळे भावना कंठ यांची ही कामगिरी अत्यंत विशेष मानली जात आहे. या कोर्समध्ये अधिकाऱ्यांना अत्याधुनिक युद्ध रणनीतींचं प्रशिक्षण दिलं जातं, ज्यामुळे त्यांच्या कौशल्यात वाढ होते. हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की भारतीय सैन्यात महिलांसाठी नवनवीन संधी उपलब्ध होत आहेत, ज्याचे एक उत्तम उदाहरण म्हणजे कॅप्टन शिवानी सहरावत यांची आर्मी चीफ यांच्या ‘एड्स-डी-कॅम्प’ (ADC) पदी झालेली निवड, ज्यामुळे त्या या पदावर नियुक्त झालेल्या पहिल्या महिला अधिकारी ठरल्या आहेत.

FCL कोर्साची तुलना अनेकदा अमेरिकन नौदलाच्या प्रसिद्ध ‘टॉप गन’ प्रोग्रामशी केली जाते. कारण भारतीय हवाई दलातील एकूण पायलटपैकी केवळ १% पायलटची या प्रतिष्ठित कोर्ससाठी निवड होते. महिलांना फायटर स्ट्रीममध्ये अधिकृतपणे समाविष्ट करून आता सुमारे एक दशक पूर्ण होत आहे, त्यामुळे हवाई दलात करिअर करू इच्छिणाऱ्या तरुणींसाठी भावना कंठ यांची कामगिरी अत्यंत प्रेरणादायी ठरेल. स्क्वाड्रन लीडर भावना कंठ यांनी जून २०१६ मध्ये पहिल्यांदा इतिहास घडवला होता. त्यावेळी त्यांनी अवनी चतुर्वेदी आणि मोहना सिंह यांच्यासोबत भारतीय हवाई दलाच्या पहिल्या तीन महिला फायटर पायलट म्हणून कमिशन प्राप्त केले होते. या सर्व गोष्टींमुळे भारतीय हवाई दलात महिलांची उपस्थिती वाढत आहे आणि त्यांना अधिकाधिक संधी मिळत आहेत.