Deep Amavasya 2026: दीप अमावास्येला कणकेचा दिवा पितरांसाठी का आणि कुठे ठेवतात माहितीय का? वाचा

या वर्षी १२ ऑगस्ट रोजी आषाढ अमावस्या साजरी केली जाणार आहे, ज्याला दीप अमावस्या किंवा दिव्यांची आवस असेही संबोधले जाते. या दिवशी, घरातील सर्व दिवे स्वच्छ करून त्यांना उजळवले जाते आणि सायंकाळी पाटावर मांडून रांगोळी काढून यथासांग पूजा केली जाते. या विशेष पूजेमध्ये कणकेच्या दिव्यांचा नैवेद्य दाखवला जातो. परंतु अनेकांना प्रश्न पडतो की हा दिवा दीप पूजेसाठी आहे की पितरांच्या पूजेसाठी? यामागील शास्त्र आणि परंपरा समजून घेणे आवश्यक आहे. अमावस्येच्या तिथीला पितरांचे स्मरण करून त्यांना नैवेद्य दाखवला जातो आणि दानधर्म केला जातो. प्रत्येक अमावस्येचे काही विशेष महत्त्व असते, ज्यामध्ये आषाढ अमावस्येला दिव्यांच्या पूजनाचे महत्त्व अधोरेखित केले जाते. या दिवशी कणकेचा किंवा ज्वारीचा दिवा करून तो दक्षिण दिशेला ठेवला जातो, ज्यामुळे दीप पूजा आणि पितरांची पूजा दोन्ही साधता येतात. दीप अमावास्येनिमित्त या दिव्याची पूजा करून दक्षिण दिशेला ठेवले जात असल्याने, यमसदनी जाणाऱ्या पितरांना प्रकाशाची वाट दाखवली जाते. यामुळे किडा-मुंगीच्या रूपाने गोळा होणारे जीवही तृप्त होतात, ज्यामुळे अप्रत्यक्ष अन्नदानाचे स्वरूप साधले जाते.

कणकेच्या दिव्याची खासियत म्हणजे त्याला गुळाच्या पाण्यात बनवले जाते, ज्यामुळे त्याची चव खूपच चांगली लागते. नैवेद्य म्हणून हा दिवा जेवताना पानात वाढला जातो. सण आणि वार यांचे महत्त्व मनात राहते, पण पोटातून गेलेला मार्ग विसरणे कठीण असते. कणकेचे दिवे या सणाची ओळख बनून प्रत्येक वर्षी आपल्याला या परंपरेची आठवण करून देतात. सर्वसामान्य लोकही या दिव्याचा आस्वाद घेऊ शकतात, कारण तो बनवणे सोपे आणि बिनखर्चिक आहे. या दिव्यात साजूक तूप घालून खाल्ले असता त्याची चव आणखी वाढते. हे दिवे खाण्यामुळे पितर आणि सूक्ष्म जीव जिवाणू तृप्त होतात. त्यामुळे दीप अमावास्येला कणकेच्या दिव्यांचे महत्त्व अधिक वाढते.

जर तुम्ही सुद्धा हे दिवे बनवण्यास उत्सुक असाल, तर त्याची कृती सोपी आहे. पाव वाटी गूळ बुडेल एवढे पाणी घेऊन गूळ पूर्णपणे वितळवून घ्या. एक वाटी कणिक घेऊन त्यात चिमूटभर मीठ आणि दोन चमचे तूप एकत्र करा. त्यानंतर गुळाचे पाणी टप्प्याटप्प्याने घालून कणिक तिंबून घ्या. त्याचे गोळे करून त्यांना दिवा, पणतीचा आकार द्या. एका चाळणीला तेलाचा किंवा तुपाचा हात लावून त्यात दिवे ठेवा. एका मोठ्या पातेल्यात पाणी घेऊन त्यावर चाळणी ठेवून वर ताट ठेवून पातेले झाकावे. हे दिवे इडली पात्रातही करता येतात. जवळपास २० मिनिटे शिजवून गॅस बंद करा आणि दिवे थोडे गार झाल्यावर त्यात साजूक तूप घालून खा. या प्रकारे, दीप अमावास्येला कणकेच्या दिव्यांची तयारी करणे सोपे आहे आणि यामुळे आपल्या पितरांना तृप्त करण्याची संधी मिळते.