Investment in War Loan: १०९ वर्षांनंतर रुठिया कुटुंबाला मिळणारा परतावा

मध्य प्रदेशातील एका कुटुंबाने १०९ वर्षांपूर्वी केलेल्या गुंतवणुकीचा एक अद्भुत इतिहास उघड झाला आहे. १९१७ मध्ये भोपाळ संस्थानातील सेठ जुम्मा लाल रुठिया यांनी 'इंडियन वॉर लोन' मध्ये ३५,००० रुपयांची गुंतवणूक केली होती. या गुंतवणुकीवर वार्षिक ५.५ टक्के व्याज मिळत होते. आता, १०९ वर्षांनंतर, या गुंतवणुकीची किंमत किती होईल याबद्दल अनेक प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. जर ५.५ टक्के व्याज दराने या रकमेची गणना केली, तर ती २०२६ पर्यंत १.२ कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचू शकते. तथापि, हे फक्त एक गणितीय अंदाज आहे आणि रुठिया कुटुंबाला ब्रिटिश सरकारकडून या रकमेचा कायदेशीर अधिकार आहे का, हे अद्याप स्पष्ट नाही. ब्रिटनने या थकीत रकमेची मान्यता दिलेली नाही. यामुळे रुठिया कुटुंबाच्या पूर्वजांनी केलेली गुंतवणूक आणि तिचा परतावा याबाबत अनेक शंका उपस्थित झाल्या आहेत. रुठिया कुटुंबाने या गुंतवणुकीच्या मूल्याची तुलना सोन्याच्या किमतीतील वाढीशी केली आहे. १९१७ पासून सोन्याच्या किमतीत ३,००० पटांहून अधिक वाढ झाली आहे, त्यामुळे त्यांच्या मते, ३५,००० रुपयांची आजची किंमत १० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त असू शकते. मात्र, हे मूल्यांकन ब्रिटिश सरकारच्या कायदेशीर दायित्वाशी संबंधित नाही.

रुठिया कुटुंबाने त्यांच्या दाव्याबाबत यूके डेट मॅनेजमेंट ऑफिसकडून एक अधिकृत प्रतिसाद प्राप्त केला आहे. या प्रतिसादात मूळ लोन सर्टिफिकेट आणि संबंधित कागदपत्रे मागवण्यात आली आहेत. रुठिया यांनी सांगितले की, या प्रकरणात उत्तर मिळाल्यामुळे त्यांना आनंद झाला आहे. त्यांच्या मते, हा विषय आता केवळ आर्थिक दृष्टीकोनातून नाही, तर कुटुंबाच्या सन्मानाचा प्रश्न बनला आहे. त्यांच्या कायदेशीर टीमने जुने रेकॉर्ड आणि पत्रव्यवहार गोळा करण्यास सुरुवात केली आहे. रुठिया कुटुंबाने या गुंतवणुकीची रक्कम कधी परत करण्यात आली होती का, याचा शोध घेण्याचा प्रयत्न सुरू केला आहे. १०९ वर्षांपूर्वी जारी करण्यात आलेले मूळ प्रमाणपत्र या प्रकरणाचा केंद्रबिंदू आहे. या प्रमाणपत्रावर डब्ल्यू. एस. डेव्हिस यांची स्वाक्षरी आहे, जेव्हा भोपाळमध्ये ते पॉलिटिकल एजंट होते.