Rainfall Distribution in Maharashtra:राज्यात आठ तालुक्यांत निम्म्याहूनही कमी पर्जन्यमान

पुणे: महाराष्ट्रात पावसाचे वितरण असमान असल्याचे कृषी विभागाने दिलेल्या आकडेवारीतून स्पष्ट झाले आहे. ७ ऑगस्टपर्यंत राज्यातील ३५५ तालुक्यांपैकी आठ तालुक्यांत सरासरीच्या २५ ते ५० टक्के पाऊस झाला आहे. या आठ तालुक्यांमध्ये नंदूरबार जिल्ह्यातील चार, कोल्हापूरमधील दोन, नाशिक व अहिल्यानगरमधील प्रत्येकी एक तालुका समाविष्ट आहे. एकूण १९० तालुक्यांत सरासरीपेक्षा कमी पावसाची नोंद झाली आहे, ज्यात ५४ तालुक्यांत ५० ते ७५ टक्के पाऊस झाला आहे. याशिवाय, १६५ तालुक्यांत सरासरीपेक्षा अधिक पाऊस नोंदविण्यात आला आहे. त्यामुळे, राज्यातील पावसाचे वितरण आणि प्रमाण यामध्ये मोठा फरक दिसून येत आहे. जुलै आणि जूनमध्ये अनेक ठिकाणी जोरदार पाऊस झाला असला तरी, त्याचे प्रमाण आणि वितरण समान नसल्याने शेतकऱ्यांमध्ये चिंता वाढली आहे. दिलासादायक बाब म्हणजे, सरासरीच्या २५ टक्क्यांपेक्षा कमी पाऊस असलेल्या तालुक्यांची संख्या शून्य आहे, तरीही अनेक तालुक्यांमध्ये पाऊस सरासरीपेक्षा कमी आहे.

राज्यातील ३१ जुलैपर्यंत १७५ तालुक्यांत सरासरीपेक्षा कमी पाऊस होता, तर १८० तालुक्यांत सरासरीपेक्षा अधिक पाऊस नोंदवण्यात आला होता. मात्र, ऑगस्टच्या पहिल्या आठवड्यातील आकडेवारीनुसार, सरासरीपेक्षा कमी पाऊस असलेल्या तालुक्यांची संख्या १५ ने वाढून १९० झाली आहे. यामुळे, राज्यातील पावसाच्या स्थितीत काही प्रमाणात बदल झाला आहे. नाशिक जिल्ह्यातील इगतपुरी, नंदूरबार जिल्ह्यातील नंदूरबार, शहादा, तळोदा व अक्राणी, अहिल्यानगर जिल्ह्यातील राहुरी, तसेच कोल्हापूर जिल्ह्यातील चंदगड व राधानगरी या तालुक्यांत सरासरीच्या २५ ते ५० टक्के पावसाची नोंद झाली आहे. याशिवाय, ५० ते ७५ टक्के पावसाची नोंद असलेल्या ५४ तालुक्यांमध्ये लातूर, चंद्रपूर, सोलापूर, नागपूर आणि अमरावतीच्या तालुक्यांचा समावेश आहे.

अद्यापही १२८ तालुक्यांत सरासरीच्या ७५ ते १०० टक्के पाऊस झाला आहे, परंतु या तालुक्यांतील पाऊस सरासरीच्या जवळ असला तरी अद्याप तो सरासरी गाठत नाही. कोकणातील काही तालुक्यांसह मराठवाडा, विदर्भ आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील तालुक्यांमध्ये पावसाचे प्रमाण कमी आहे. ठाणे, पालघर, रायगड, पुणे, नाशिक, सांगली, छत्रपती संभाजीनगर, नांदेड आणि जळगाव जिल्ह्यातील अनेक तालुक्यांनी सरासरी ओलांडली आहे. जुलैमधील पावसानंतर पिकांना दिलासा मिळाला असला तरी, ऑगस्टमध्ये पावसाने सातत्य राखणे आवश्यक आहे. कमी पावसाच्या तालुक्यांमध्ये पावसाचा मोठा खंड पडल्यास जमिनीतील ओलावा कमी होऊन खरीप पिकांच्या वाढीवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी पावसाची स्थिती आणि जमिनीतील ओलावा लक्षात घेऊन पीक व्यवस्थापन करणे आवश्यक आहे.