The Rush to Write Names on Flex:फ्लेक्सवर नाव कोरण्याची उठवळ घाई

अलीकडे गावात प्रवेश करताच, सर्वत्र दिसणारे विशाल फ्लेक्स होर्डिंग्ज आणि त्यावर ‘कार्यकर्ता’ या श्रेणीतील व्यक्तींची असंख्य लहानशी चित्रे आपले लक्ष वेधून घेतात. गावाच्या वेशीत, चौकात, शाळेसमोर, पाण्याच्या टाकीजवळ आणि रस्त्यांच्या कडेला या फ्लेक्सचा सुळसुळाट दिसतो. एसटी स्टँडसमोरच्या गर्दीतून बाहेरगावच्या लोकांना या फ्लेक्सवरच्या व्यक्तींच्या तोंडाकडे बघत प्रवास करावा लागतो, हे एक विचित्र दृश्य आहे. यावर एक व्यक्ती म्हणाला की, फ्लेक्सवर असले की गावात आपले वजन वाढते. हे ऐकून मला आश्चर्य वाटले. प्रत्येक काळात काहीतरी अति सवंग गोष्टींचा उदय होतो, त्यात आजच्या काळात फ्लेक्सवरचे महत्त्व हे एक अनोखे उदाहरण आहे. पूर्वी गावात वजन वाढवण्यासाठी खूप मेहनत घ्यावी लागायची, पण आता केवळ फ्लेक्सवर झळकून हे साधता येते, हे लोकांना खूपच आकर्षक वाटते. गावातील काही प्रमुख व्यक्तींच्या वाढदिवसाच्या निमित्ताने उभारलेले फ्लेक्स इतके मोठे आणि संख्येने प्रचंड असतात की त्याच्या खर्चात गावात नवीन नळयोजना सुरू होऊ शकते.

‘विकास’ आता फ्लेक्सवरच जन्म घेणारी, वाढणारी आणि तिथेच संपणारी गोष्ट बनली आहे. आपल्या लहानपणी गावात विकासाची कल्पना वेगळी होती; पण तिथे एक प्रकारचा विकास होता. गावात एक सुंदर शाळा होती, अंगणात झाडे होती, आणि त्या झाडांवर चिवचिवणारी पाखरे होती. चिखलात पाऊल रुतणाऱ्या पायवाटा होत्या, तरीही गावकऱ्यांनी श्रमदानातून बांधलेला रस्ता होता. कामांची उद्घाटनं होत नसली तरी कामं होत होती. शाळेच्या भिंतीवर सुविचार किंवा देवळाच्या भिंतींवर चित्रं काढणारे पेंटर आता कुठे गायब झाले आहेत, हे एक प्रश्न आहे. गावकामाची बातमी एखाद्या वर्तमानपत्रात आली की लोकांना आनंद होत असे. बातमीसह श्रम करणाऱ्यांचा फोटो छापला जाणे म्हणजे एक प्रकारची अमरत्वाची आठवण. गावाच्या ललाटरेषेवर ‘कोनशिला’ नसल्यामुळे भंपक पुढाऱ्यांची नावेही नव्हती. गावात एखादा रस्ता मंजूर झाला की त्याच्या लांबी, रुंदी आणि खर्चापेक्षा तो कोणाच्या प्रयत्नातून झाला यावर अधिक चर्चा होते. कामाच्या भूमीपूजनावर वाद घडतात आणि श्रेयवादासाठी संघर्ष होतात.