Decline of BEST: मुंबईतील प्रवाशांची संख्या आणि उत्पन्नात घट

मुंबईतील ‘बेस्ट’ उपक्रम, जो मुंबईकरांच्या दैनंदिन जीवनाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे, गेल्या काही वर्षांत गंभीर समस्यांचा सामना करत आहे. १० वर्षांपूर्वी, बेस्टच्या ताफ्यात ४,००० स्वमालकीच्या बस होत्या, परंतु सध्या या ताफ्यात फक्त २,८२९ बस शिल्लक आहेत, ज्यात स्वमालकीच्या बसांची संख्या केवळ २४९ आहे. त्यामुळे बेस्ट आता भाडेतत्त्वावर चालणाऱ्या बसांवर अवलंबून राहिला आहे, ज्यामुळे प्रवाशांच्या सुविधांमध्ये कमी येत आहे. या घटामुळे प्रवाशांची संख्या कमी होत आहे, ज्याचा थेट परिणाम बेस्टच्या आर्थिक स्थितीवर झाला आहे.

प्रवाशांची संख्या कमी होण्याचे मुख्य कारण म्हणजे बसांची अपुरी संख्या, बस थांब्यावर लागणाऱ्या रांगा आणि वाहतूक कोंडी. २०१६ मध्ये बेस्टच्या प्रवाशांची संख्या २७ ते २८ लाखांच्या दरम्यान होती, परंतु आता ती १८ लाखांवर आली आहे. यामुळे बेस्टच्या महसुलावरही परिणाम झाला आहे. २०१५-१६ मध्ये बेस्टच्या ताफ्यात ३,९६३ बस होत्या, आणि त्या वेळी भाडेतत्त्वावर बस चालवण्याची संकल्पना अस्तित्वात नव्हती. त्या काळात प्रत्येक बसमागे सरासरी ८३७ प्रवासी प्रवास करत होते, आणि प्रतिदिन प्रत्येक बसने १०,७५३ रुपये उत्पन्न मिळवले.

तज्ज्ञांच्या मते, वाढती वाहतूक कोंडी, मेट्रो आणि इतर सार्वजनिक वाहतूक पर्यायांची उपलब्धता, तसेच मार्गांमध्ये झालेले बदल यामुळे बेस्टच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम झाला आहे. २०१६ मध्ये दररोज सुमारे २७.५३ लाख प्रवासी होते, ज्यामुळे ३.३७ कोटी रुपयांचे उत्पन्न मिळत होते. मात्र, जून २०२६ पर्यंत प्रवाशांची संख्या १८.३६ लाखांवर आली असून, दैनंदिन उत्पन्नही २.३२ कोटी रुपयांवर घसरले आहे. गेल्या दहा वर्षांत बेस्टच्या दररोजच्या प्रवासी संख्येत ९.१७ लाखांची घट झाली आहे, म्हणजेच ३३ टक्के घट झाली आहे. यामुळे बेस्टच्या भविष्यातील कार्यक्षमता आणि प्रवाशांच्या सेवांवर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.