Third Mumbai MMRDA Plan:तिसऱ्या मुंबईची उभारणी आणि आव्हाने

नवी मुंबईच्या विकासाच्या उद्देशाने तिसऱ्या मुंबईची संकल्पना साकारली जात आहे. मुंबईच्या वाढत्या लोकसंख्येच्या ताणामुळे, वाहतुकीच्या समस्यांवर मात करण्यासाठी तिसऱ्या मुंबईच्या उभारणीची आवश्यकता भासली आहे. या प्रकल्पात उरण, पेण आणि पनवेल तालुक्यांतील १२४ गावांचा समावेश आहे, ज्यामध्ये ३२३.४४ चौरस किलोमीटर क्षेत्र विकसित केले जाणार आहे. या भागाला ‘कर्नाळा-साई-चिरनेर (KSC) न्यू टाउन’ म्हणून ओळखले जात आहे. अटल सेतू आणि नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळामुळे या भागाचा विकास होण्याची अपेक्षा आहे. सिंगापूरच्या एका कंपनीच्या मदतीने मास्टरप्लॅन तयार करण्यात येत आहे, ज्यामुळे या नव्या शहराच्या विकासाची दिशा निश्चित होईल. तिसऱ्या मुंबईच्या विकासाची प्रक्रिया सुरू असून, यामध्ये जमीन वापराचा आराखडा तयार करणे हे प्राथमिक उद्दिष्ट आहे. या आराखड्यात भविष्यातील विकासासाठी आवश्यक असलेल्या जागांचा अभ्यास केला जात आहे. या भागात मोठा भूभाग जंगल, गावं आणि हिरव्या क्षेत्रांनी व्यापलेला आहे, त्यामुळे प्रत्यक्ष विकासासाठी सुमारे १०४ चौरस किलोमीटर क्षेत्र उपलब्ध राहील. याशिवाय, जवाहरलाल नेहरू पोर्ट ट्रस्टजवळील गोदामे आणि अन्य पायाभूत सुविधा देखील या प्रकल्पाचा भाग आहेत. मार्च २०२६ पर्यंत जमीन संपादनाची प्रक्रिया सुरू होईल, ज्यामध्ये जमीनमालकांना विविध पर्याय दिले जातील. काही गावांनी या प्रकल्पाला विरोध केला आहे, ज्यामुळे प्रक्रिया संथ झाली आहे. तथापि, या प्रकल्पाच्या यशस्वीतेसाठी सरकार आणि एमएमआरडीएने विविध उपाययोजना सुरू केल्या आहेत. तिसऱ्या मुंबईच्या विकासाच्या आराखड्यात रस्ते, पाणी, वीज यांसारख्या मूलभूत सुविधांचा समावेश असेल. सिंगापूरस्थित सुरबाना जुरोंग या कंपनीच्या मदतीने या आराखड्याचे काम सुरू आहे. या प्रकल्पाच्या यशस्वीतेसाठी नगररचनाकारांनी यापूर्वीही नवी मुंबईसारखी नियोजित शहरे उभारण्याचा प्रयत्न केला होता. तथापि, नवी मुंबईचा विकास अपेक्षेप्रमाणे झाला नसल्याचे तज्ज्ञ मानतात. त्यामुळे तिसऱ्या मुंबईच्या विकासाची प्रक्रिया अधिक महत्त्वाची ठरते. या प्रकल्पामुळे मुंबईवरील वाहतुकीचा ताण कमी होण्याची आशा आहे.